ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Δευτέρα 19/3 13:00 – 16:00 @ Exile Room

“Αρκεί να δείτε έστω και μία ταινία του Glawogger για να σας ζώσουν τα φίδια: γιατί κάνει τη ζωή του δύσκολη γυρνώντας αποκλειστικά σε φιλμ 35μμ; Πόσο επηρεάζουν οι ακραίες στιλιστικές εμμονές του την καταγραφή της πραγματικότητας; Και πώς στο καλό καταφέρνει να συλλαμβάνει με τόση άνεση στιγμές που σε κάνουν να κοκκινίζεις χωρίς να παρεμβαίνει στα τεκταινόμενα; Ο Michael Glawogger αποκαλύπτει τη προσωπική του εκδοχή του ντοκιμαντέρ σε ένα διαφωτιστικό Masterclass που θα σας κάνει να αλλάξετε μυαλά”.

Κρατήσεις δεν είναι απαραίτητες!

Είσοδος δωρεάν, Masterclass στα αγγλικά

WHORE’S GLORY @ ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ

Τρίτη 20/3 στις 20:00 @ Ταινιοθήκη

Εκδιδόμενα κορίτσια στο Μπαγκλαντές, το Μεξικό και την Ταϊλάνδη ονειρεύονται με τα πόδια κολλημένα στο βούρκο, καθώς ο Glawogger πλημμυρίζει τις ζωές τους με χρώματα. Τίποτα όμως, ούτε καν η μαγευτική φωτογραφία και η αισθαντική φωνή της PJ Harvey, δεν  μπορούν να σε κάνουν να ξεχάσεις τον εφιάλτη που ζουν κάθε νύχτα. Orizzonti Special Jury Prize στο Φεστιβάλ Βενετίας, συμμετοχές στα μεγαλύτερα φεστιβάλ του κόσμου.

Είσοδος 7 Ευρώ (μειωμένο 4 Ευρώ), ελληνικοί & αγγλικοί υπότιτλοι

Θα ακολουθήσει Q&A με το σκηνοθέτη

———–- ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ———— 

Exile Room: Αθηνάς 12, 3ος όροφος, απέναντι από τη στάση Μετρό Μοναστηράκι (τηλ 210 3223395) www.exileroom.gr

Ταινιοθήκη της Ελλάδος:  Ιερά Οδός 48 & Μεγάλου Αλεξάνδρου 134-136, Μετρό Κεραμεικός (τηλ 210 3609695) www.tainiothiki.gr

————  PHOTO  & TRAILER ———— 

Για φωτογραφία του Michael Glawogger σε υψηλή ανάλυση πατήστε εδώ. Για το trailer του Whore’s Glory πατήστε εδώ και για φωτογραφίες εδώ.

Σωτήρης Δημητρίου: Αλληλεγγύη και άμεση δημοκρατία, η απάντηση στην κατάρρευση

Ημερομηνία δημοσίευσης: Αυγή, 26/02/2012

«Ενεργός πολίτης» με όλη τη σημασία της λέξης εδώ και πολλά χρόνια ο Σωτήρης Δημητρίου, από την πλευρά της αριστεράς πάντα, ήδη από τα φοιτητικά του χρόνια στην περίοδο της Κατοχής, όταν ήταν φοιτητής στο Πολυτεχνείο, ή αργότερα, όταν γνώρισε την αποικιοκρατία στην Αφρική, όπου έζησε για μεγάλο διάστημα. Η συστηματική ενασχόλησή του με την ανθρωπολογία έδωσε τους πρώτους καρπούς στα 1964, με την έκδοση του βιβλίου «Προϊστορικοί πολιτισμοί και εξέλιξη». Ακολούθησαν μέσα στα χρόνια πάνω από δέκα τόμοι ανθρωπολογικής και σημειολογικής ανάλυσης, ενώ μέσα στη χούντα συμμετέχει στην ίδρυση του περιοδικού «Σύγχρονος κινηματογράφος», σαν μια πράξη αντίστασης, και προσθέτει την ανάλυση του κινηματογράφου στο πεδίο έρευνάς του. Ο Σωτήρης Δημητρίου είναι σήμερα ένας από τους ελάχιστους «οργανικούς διανοούμενους» της αριστεράς. Μιλήσαμε μαζί του με αφορμή την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου Ο κινηματογράφος σήμερα – Ανθρωπολογικές, πολιτικές και σημειωτικές διαστάσεις (εκδ. Σαββάλας) που πλουτίζει ουσιαστικά τη θεμελίωση και την ανάλυση του κινηματογραφικού φαινομένου, με το πολιτικό πρόσημο να έχει ουσιαστικό νόημα.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ

Κύριε Δημητρίου, πώς παράλληλα με την ανθρωπολογία ενδιαφερθήκατε και για τον κινηματογράφο;

Στην αρχή της δεκαετίας του ‘60 γνωρίστηκα με φίλους του «κοινωνικού κινηματογράφου», που ήταν ίσως το πιο πρωτοπόρο ρεύμα της έντονης τότε κοινωνικής ζωής, τους Δ. Θέο, Β. Ραφαηλίδη, Κ. Σφήκα, Μ. Γρηγορίου και άλλους. Το γεγονός αυτό, καθώς και η ενεργός ανάμιξή μου στη συνέχεια με την εταιρεία του «Σύγχρονου Κινηματογράφου» με έκανε να στραφώ στη μελέτη του και να τον εξετάσω με βάση την ανθρωπολογική προσέγγιση. Αποτέλεσμα αυτής της απασχόλησης ήταν το βιβλίο «Μύθος, κινηματογράφος, σημειολογία, κρίση της αισθητικής» που κυκλοφόρησε στα 1973…

Ποια είναι τα γενεσιουργά στοιχεία για το τελευταίο σας βιβλίο;

Στο προηγούμενο βιβλίο μου Η πολιτική διάσταση της τέχνης, επιδίωξα, με βάση την ανθρωπολογική προσέγγιση και τη θεωρία της πρακτικής, να διερευνήσω τις σχέσεις της τέχνης με τις δομές της εξουσίας σε διάφορους κοινωνικο-πολιτικούς σχηματισμούς και, ιδιαίτερα, στο δικό μας. Δεν επεκτάθηκα όμως στον κινηματογράφο, στον οποίο οι σχέσεις αυτές είναι πολύ πιο στενές. Με το τελευταίο βιβλίο Ο κινηματογράφος σήμερα, προσπάθησα να καλύψω αυτό το κενό. Ένας ακό- μα λόγος ήταν ότι οι διάφορες μελέτες και ερμηνείες για τον κινηματογράφο περιορίζονται στις ταινίες του επικρατούντος εμπορικού κυκλώματος και αποσιωπούν τις άλλες δυνατότητές του. Για τον σκοπό αυτόν χρησιμοποίησα τρεις προσεγγίσεις. Πρώτο, την ανθρωπολογική με την οποία διερευνούνται η κινηματογραφία ως κοινωνικό φαινόμενο, με τις εσωτερικές και τις εξωτερικές αντιθέσεις της, οι ταινίες της ως τεκμήρια χρήσιμα για την ανάλυση της κουλτούρας που τις παρήγαγε, η διαδικασία της πρόσληψης από τον θεατή και τον τρόπο με τον οποίο τον επηρεάζει, ο κινηματογράφος ως εργαλείο για την ανθρωπολογική έρευνα και ο ρόλος του στην προσέγγιση του Άλλου. Δεύτερο, την πολιτική προσέγγιση με την οποία διερευνούνται οι σχέσεις του με τις δομές της εξουσίας αλλά και οι δυνατότητές του για τη διαδικασία του κοινωνικού μετασχηματισμού. Τρίτο, τη σημειωτική προσέγγιση, ως μέθοδο ανάλυσης που, παρά την απόκλισή της προς τον μεταμοντερνισμό, μπορεί, κάτω από μιαν άλλη οπτική, να συμβάλει στην ανθρωπολογική προσέγγιση.

Ποια είναι η θεωρητική διαδρομή του κινηματογράφου στην Ελλάδα;

Θα έλεγα πρόχειρα ότι είναι αναιμική και «εισαγόμενη»… Η ανάπτυξη του κινηματογράφου στη χώρα μας καθυστέρησε σημαντικά. Χρειάστηκε να περάσουν 50 χρόνια από την εφεύρεσή του και να φτάσουμε στο 1945 για να εκτοπίσει τα παραδοσιακά είδη λαϊκού θεάματος (θέατρο σκιών, λαϊκά δρώμενα, επιθεώρηση κ.ά.), πράγμα που στη Δύση είχε παραγματοποιηθεί από το 1910. Όταν το πέτυ- χε αυτό, χάρη κυρίως στην εσωτερική μετανάστευση – όπου τα αγροτικά στρώματα της μετεμφυλιακής Ελλάδας που συνέρρεαν στις πόλεις αναζητούσαν υποκατάστατο της παραδοσιακής ψυχαγωγίας- και χάρη στον αποπολιτισμό και την επιβολή των ξένων ταινιών, μαζί με τη Δυτική κουλτούρα, δεν μπόρεσε να ξεπεράσει το επίπεδο της βιοτεχνίας. Ούτε κατάφερε να χειραφετηθεί εντελώς από το παραδοσιακό λαϊκό θέαμα. Στη δραματοποίηση οι ήρωες του λεγόμενου εμπορικού ή παλαιού ελληνικού κινηματογράφου ήταν σε μεγάλο βαθμό καρικατούρες χαρα- κτήρων που θύμιζαν τον Καραγκιό- ζη και στη σκηνογραφία τα πλάνα έμοιαζαν με φιλμαρισμένη επιθεώ- ρηση -παρά τις ιδιομορφίες των ται- νιών μελό και φουστανέλας. Συνε- πώς, δεν είναι περίεργο ότι υπήρξε ανάλογη καθυστέρηση και του θεω- ρητικού λόγου για τον κινηματογρά φο. Το πρώτο θεωρητικό βιβλίο, «Ο κινηματογράφος και η αισθητική του» του Σόλωνα Μακρή, εκδόθηκε μόλις το 1951. Ένας άλλος, επίσης σημαντικός λόγος, ήταν και η περι- φρονητική στάση της επίσημης διανόησης (π.χ. του Σεφέρη) η οποία, προσανατολισμένη στην αρχαιολατρία και στην ιδεολογία της ιστορικής συνέχειας, υποβάθμιζε τον κινηματογράφο και τον κατέτασσε στην τάξη του λαϊκού θεάματος, έξω από τη σφαίρα της τέχνης. Θεωρητικός λόγος για τον κινηματογράφο εμφανίζεται στην Ελλάδα το 1965, σε σύνδεση με τη διαμόρφωση του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου (ΝΕΚ). Υπήρξε πράγματι «αναιμικός και εισαγόμενος», με έντονη επιρροή από τα ξένα ρεύματα, ιδιαίτερα, από τη νουβέλ βαγκ.

Και γιατί, θα ρωτούσε κάποιος, είναι αναγκαία μια θεωρητική προσέγγιση του κινηματογράφου;

Ένας σοβαρός λόγος για την αναγκαιότητα μιας θεωρητικής προσέγγισης του κινηματογράφου είναι το γεγονός ότι πρόκειται για το κυρίαρχο πολιτισμικό φαινόμενο του 20ού αιώνα. Διαδόθηκε σε όλο τον πλανήτη, εκτόπισε πολλές άλλες πολιτισμικές μορφές, όπως το θέατρο, το τσίρκο κ.ά., και εξαπλώθηκε σε νέους τομείς με τα θυγατρικά του είδη, την τηλεόραση και το βίντεο. Άλλος λόγος είναι η μεγάλη ανάπτυξη της πολιτικής του διάστασης. Αρκεί να σημειωθεί ότι: α) είναι η μοναδική τέχνηψυχαγωγία που υφίσταται συστηματικά το βάρος της λογοκρισίας και β) αποτελεί πρωταρχικό μέσο επέκτασης του αμερικανικού πολιτισμικού ιμπεριαλισμού. Υπάρχει και ένας τρίτος, εξίσου σοβαρός λόγος. Το γεγονός ότι οι νεότεροι μεγάλοι θεωρητικοί του -Αντρέ Μπαζέν, Κριστιάν Μετς, Ντ. Μπόρντγουελ- ασχολήθηκαν αποκλειστικά με τον αφηγηματικό κινηματογράφο (ή και με την κατηγορία του θαυμαστού), αγνοώντας την αβάν γκαρντ, το ντοκιμαντέρ, τις εθνογραφικές ταινίες και τις άλλες δυνατότητές του. Με άλλα λόγια, απασχολήθηκαν μόνο με τον εμπορικό κινηματογράφο, που είναι κατεξοχήν αφηγηματικός, ταυτίζοντάς τον με την τέχνη, υπονοώντας ότι δεν έχει άλλες δυνατότητες και δικαιώνοντας με τον τρόπο αυτόν τη μορφή που απέκτησε το φιλμικό θέαμα στην εξάρτησή του από τις σχέσεις εξουσίας του βιομηχανικού πολιτισμού. Συνεπώς, για να αποκτήσουμε μια ευρύτερη και διαχρονική θεώρηση του, μέσα στην πορεία του κοινωνικο-πολιτισμικού συστήματος, πρέπει να τον εξετάσουμε κριτικά, σε συνάρτηση με το γενικότερο πλαίσιο της κουλτούρας που τον παρήγαγε.

Ήσασταν πρόεδρος της εταιρείας παραγωγής Σύγχρονος Κινηματογράφος στα χρόνια της χούντας, και του ομώνυμου ιστορικού περιοδικού, που αποτέλεσαν τη «μήτρα» απ` όπου γεννήθηκε ένα μεγάλο μέρος του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου… Αξίζει πιστεύω να μας μιλήσετε για εκείνα τα χρόνια…

Έχετε δίκιο ότι αξίζει να εξεταστεί το θέμα της εταιρείας και του περιοδικού Σύγχρονος Κινηματογράφος… Θα περιοριστώ σε δύο κύρια σημεία. Πρώτο, η εταιρεία «Σύγχρονος Κινηματογράφος» υπήρξε αποτέλεσμα μιας από τις πολλές προσπάθειες που έγιναν για τη συντονισμένη αντίδραση του καλλιτεχνικού και πνευματικού κόσμου στο νεκροταφείο της κοινωνικής ζωής που είχε επιβάλει η χούντα. Συνένωσε πολλούς από τους νέους τότε δημιουργούς του «κοινωνικού κινηματογράφου» της περιόδου 1963-73, που εσίγασαν εξαιτίας της δικτατορίας και που συνέβαλαν στη δημιουργία του ΝΕΚ κατά τη μεταπολίτευση. Το πρόβλημά της ξεκινά από το λάθος να ζητήσει χορηγία από το ίδρυμα Φορντ και να μετατραπεί σε εταιρεία παραγωγής ταινιών. Το αποτέλεσμα ήταν να αλλοιωθεί ο αντιστασιακός προσανατολισμός των μελών της εταιρείας, εξαιτίας της δυνατότητας που τους δινόταν να γυρίσουν δική τους ταινία με ξένα χρήματα και, ταυτόχρονα, εξαιτίας της ασυνείδητης αυτολογοκρισίας προς τον ξένο χορηγό. Δεύτερο, όσον αφορά το περιοδικό. Αυτό προϋπήρχε πριν τη συμφωνία με το ίδρυμα Φορντ και αποτέλεσε τη βάση της. Η ίδρυση της εταιρείας «Σύγχρονος Κινηματογράφος» έγινε μαζί και σε εξάρτηση με τη συμφωνία αυτή. Εκδότης και ψυχή του περιοδικού ήταν ο Βασίλης Ραφαηλίδης, ο οποίος διατήρησε την ευθύνη και τη διεύθυνσή του και μετά την ίδρυση της εταιρείας, της οποίας έγινε γραμματέας. Συνεπώς, το περιοδικό διατηρούσε σχετική αυτονομία και το διοικητικό συμβούλιο το αντιμετώπιζε ως ελεύθερο στίβο ιδεών, κάτι που εθεωρείτο μεγάλη κατάκτηση στις συνθήκες εκείνης της εποχής. Έτσι, μέσα από το περιοδικό πέρασε το ρεύμα της αβάν γκαρντ, που κυριαρχούσε τότε στην Ευρώπη και στο οποίο παγιδεύτηκε και η αριστερά, επειδή η αβάν γκαρντ ήταν σε αντίθεση με τον χολιγουντιανό κινηματογράφο.

Έχετε διανύσει μια μεγάλη διαδρομή μέσα στον χρόνο, από την πλευρά της αριστεράς, από την περίοδο της Κατοχής, τη μετεμφυλιακή Ελλάδα, τη χούντα των συνταγματαρχών… Τι διαφοροποιεί το ιστορικό παρελθόν από το διαλυτικό «τώρα», την Ελλάδα των απανωτών μνημονίων, την κοινωνία που κομματιάζεται και εξαθλιώνεται;

Η σημερινή εποχή, που είναι εποχή παγκόσμιας ύφεσης, έχει κοινό με τα χρόνια της Κατοχής ότι είναι περίοδοι κοινωνικο-πολιτικής κρίσης. Υπάρχουν όμως ορισμένες διαφορές, αντικειμενικές και υποκειμενικές. Οι αντικειμενικές συνίστανται στο ότι η περίοδος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου και της Κατοχής ήταν σε συνάρτηση με μια μεγάλη αλλά περιοδική κρίση του βιομηχανικού συστήματος, ενώ η σημερινή συνιστά την ύστερη και χρονία κρίση του συστήματος, η οποία οδηγεί στην αποδόμησή του.

Είστε βέβαιος ότι οδεύουμε στην κατάρρευση του σημερινού συστήματος;

Εδώ και χρόνια υπάρχουν μελέτες και διαδικασίες που αποσιωπούνται για ευνόητους λόγους. Το 1971 παρατηρήθηκαν ανησυχητικές αποκλίσεις των νόμων της κλασικής οικονομίας και ανατέθηκε σε ειδικούς η εξέταση του προβλήματος. Η μελέτη διεξήχθηκε το 1972 από 15 ειδικούς του Μ.Ι.Τ. με επικεφαλής τους D. H. & D. L. Meadows. Δεν ήταν στενά οικονομική μελέτη, όπως συνηθίζεται, αλλά συστημική ανάλυση με βάση το σύνολο των κοινωνικών στοιχείων πολλών χωρών. Οι ερευνητές θορυβήθηκαν από το αποτέλεσμα, που έδειχνε ότι το βιομηχανικό μοντέλο οδεύει προς κατάρρευση, και το έστειλαν στους G7 μαζί με συστάσεις να λάβουν μέτρα. Οι G7 το αγνόησαν, αλλά το 1973, οπότε ξέσπασε η πετρελαϊκή κρίση ανέθεσαν επανάληψη της μελέτης σε μεγαλύτερο επιτελείο επιστημόνων, υπό τους Pestel & Messaroviç. Η νέα μελέτη επιβεβαίωσε τα συμπεράσματα της προηγούμενης. Μέχρι το 1992 διεξήχθηκαν συνολικά 10 συστημικές μελέτες, που όλες επιβεβαίων ότι το βιομηχανικό μοντέλο περνούσε στα όρια κατάρρευσης. Οι G7 σταμάτησαν από το 1978 να παίρνουν μέτρα αποτροπής της κρίσης. Κάτω από αυτούς τους όρους, οι μελέτες πρόβλεπαν αρχή της κατάρρευσης το 2010. Στα 2003 η χρονολογία της κρίσης προσδιορίστηκε για το 2008, όπερ και εγένετο. Υπάρχει πλήθος από στοιχεία, αναλύσεις και γεγονότα σχετικά με τη διαδικασία της αποδόμησης του συστήματος. Το βέβαιο είναι βρισκόμαστε σε περίοδο σοβαρών κοινωνικών μετασχηματισμών.

Συνεχίζετε συστηματικά να δουλεύετε με ομάδες διαλόγου, να πιστεύετε «αμετανόητος» στη συλλογικότητα… Ποια ανάγκη, ποια πεποίθηση σας παρακινεί σε αυτό το μοντέλο δουλειάς;

Η προσπάθεια, μαζί με άλλους φίλους, για ομάδες διαλόγου προέκυψε από τη διαπίστωση ότι στη χώρα μας, από τη μια πλευρά, υπάρχει βαθιά συντηρητικότητα και σύγχυση και, από την άλλη, επικρατεί κοινωνική κινητικότητα που μπορεί να οδηγήσει σε ρήξεις και αλλαγές εξαιτίας της προϊούσας αποδόμησης του βιομηχανικού συστήματος. Δεν τρέφουμε τη φιλοδοξία να σώσουμε τον κόσμο, αλλά δεν μπορούμε και να μένουμε απαθείς σε «έναν κόσμο που βυθίζεται σήμερα στην απόγνωση και στην παραίτηση». Πιστεύουμε ότι η κοινωνική ανθρωπολογία αποτελεί το πιο κατάλληλο θεωρητικό όργανο που θα μας βοηθήσει σε μια κριτική θεώρηση της κουλτούρας μας και στη διερεύνηση της πορείας της. Αυτό, φυσικά, πάνω στη βάση του ανοιχτού διαλόγου και σε εξάρτηση με την κατάκτηση ενός νέου ήθους -δηλαδή, χωρίς ιεραρχήσεις, γραμματείς και προέδρους ικανού να ανταποκριθεί στο όραμα μιας χειραφετημένης και πιο ανθρώπινης κοινωνίας.

Τι είδους διδάγματα μπορεί να μας προσφέρει το παρελθόν, η προσωπική σας εμπειρία της Κατοχής;

Η κρίση της Κατοχής είχε εκδηλώσεις τέτοιες που έκαναν ορατές τις δυνάμεις της εξουσίας (εθνική υποδούλωση, στρατιωτικοί νόμοι), ώστε το έντονο εθνικό αίσθημα της εποχής εκείνης ενίσχυε την άμεση κινητοποίηση της κοινωνικής αντίστασης. Το απότομο πλήγμα στον λαό, που προκάλεσε 300.000 νεκρούς από την πείνα μέσα στον χειμώνα του 1941, τον οδήγησε σε τέτοια εξοικείωση με τον θάνατο, ώστε να προβεί σε μοναδικές για την ιστορία πράξεις αντίστασης. Αντίθετα, στη σημερινή εποχή επικρατεί μεγάλη σύγχυση από πολλούς λόγους, για το ποιος είναι ο εχθρός της κοινωνίας και αγνοείται εντελώς ότι το κοινωνικο-πολιτισμικό σύστημα είναι υπό κατάρρευση. Πιο σοβαρές είναι οι διαφορές στην υποκειμενική πλευρά. Στην περίοδο της Κατοχής υπήρχε έντονο το κοινοτικό αίσθημα, η communitas, που αποτελεί βασικό όρο για τη διεξαγωγή του κοινωνικού μετασχηματισμού. Η κοινωνία της κατανάλωσης, αλλά και οι μηχανισμοί του συστήματος οδήγησαν στη διάλυση του κοινωνικού ιστού και στην εξάπλωση της κατάθλιψης. Η διάλυση αυτή επηρέασε και την αριστερά προκαλώντας τον κερματισμό της.

Το «καινούργιο» αναγκαστικά θα συγκρουστεί με τα δεσμευτικά στοιχεία του παρελθόντος, αλλά μιλώντας από τη σκοπιά της αριστεράς, πώς, με ποιο τρόπο και με ποια παραδείγματα μπορεί η εμπειρία των αγώνων αλλά και των λαθών να αποτελέσει εφαλτήριο για έναν κόσμο που βυθίζεται σήμερα στην απόγνωση και στην παραίτηση;

Συνοψίζοντας τα διδάγματα του παρελθόντος, νομίζω ότι οι πρωταρχικοί όροι στους οποίους πρέπει να στρέψει την προσοχή της η αριστερά, για να γίνει λιγότερο οδυνηρό το πέρασμα από τη βαρβαρότητα της αποδόμησης προς τη μεταδόμηση για μια πιο ανθρώπινη κοινωνία είναι: Πρώτο, η ανασυγκρότηση του κοινωνικού ιστού και της αλληλεγγύης σε συνάρτηση με την ενοποίηση της αριστεράς. Δεύτερο, η αντιμετώπιση των δομών εξουσίας με βάση την άμεση δημοκρατία και την αυτοάμυνα, χωρίς άσκηση βίας και χωρίς ιεραρχικές δομές (σιδερένια πειθαρχία κ.ά.) που συνεπάγεται η άσκηση αυτή, δομές που αναπαράγουν την απάνθρωπη κοινωνία της ανισότητας και της βίας (αυτά τα δύο πάνε μαζί), δομές που προκάλεσαν την αποτυχία της σοσιαλιστικής επανάστασης και της ΕΣΣΔ.

Πολιτισμός και αριστερά… Μια δύσκολη, ίσως προβληματική (;) σχέση. Κάποιοι στην αριστερά επιμένουν να βλέπουν στον πολιτισμό μόνο ένα «εργαλείο»…

Στην ανθρωπολογία έχει καθιερωθεί ο όρος «κοινωνικο-πολιτισμικό σύστημα ή σχηματισμός» για να δηλωθεί ότι η κοινωνία και η κουλτούρα συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους. Ακολουθώντας, για λόγους καλύτερης κατανόησης, τη διάκριση σε δομή και λειτουργία, τότε «κοινωνία» είναι η δομή των κοινωνικών σχέσεων του συστήματος (σχέσεων παραγωγής, συγγένειας, γειτονίας κ.ά.) και «κουλτούρα» είναι οι λειτουργίες του συστήματος (παραγωγής, αυτορρύθμισης και αναπαραγωγής). Πολιτισμός είναι το μέρος της κουλτούρας στις κοινωνίες με συγκεντρωτική εξουσία που έχει θεσμοποιηθεί με επιβολή του κυρίαρχου λόγου. Συνεπώς, στις κοινωνίες αυτές, παράλληλα με τον επίσημο πολιτισμό συμβιώνουν, εξαρτημένες ή αντίρροπες προς τον κυρίαρχο λόγο, και οι υπάλληλες κουλτούρες ή υποκουλτούρες, οι οποίες εκπροσωπούν τις υποτελείς κοινωνικές ομάδες. Σε συνάρτηση με τα παραπάνω προκύπτει ότι στους μετασχηματισμούς της κοινωνίας διαδραματίζεται ταυτόχρονη μετάλλαξη της κοινωνικής δομής και της κουλτούρας. Είναι ένα ενιαίο σύστημα. Άρα, η αριστερά οφείλει να δρα συνδυασμένα και στα δύο αυτά επίπεδα, αλλιώς υπάρχει ο κίνδυνος υστέρησης ή παραμόρφωσης του μετασχηματισμού. Η κουλτούρα δεν είναι μηχανή που θα τη βάλουμε μπροστά ή θα την προγραμματίσουμε, γιατί έχει τη δική της δημιουργικότητα και δυναμική. Εκείνο που προέχει, συνεπώς, για την αριστερά είναι να εμπνεύσει και να ενισχύσει τις αναδυόμενες κουλτούρες των κοινωνικών στρωμάτων «χωρίς φωνή», να απελευθερωθούν από τον κυρίαρχο λόγο ή πολιτισμό, ώστε να συμβάλουν στη χειραφέτηση της κοινωνίας. Αυτό είναι κάτι πολύ διαφορετικό από το να αξιοποιήσουμε τον πολιτισμό (ποιον πολιτισμό; του κυρίαρχου λόγου;) ή να τον χρησιμοποιήσουμε σαν «εργαλείο».

O Θόδωρος Αγγελόπουλος πέθανε απροσδόκητα και άδικα την ώρα των γυρισμάτων της νέας του ταινίας. Έχουν ειπωθεί πολλά για το έργο του. Σίγουρα οι πρώτες του ταινίες είχαν μια μεγάλη απήχηση στο κοινό της μεταπολίτευσης σε αντίθεση με τις επόμενες. Η διαμάχη για τη διάρκεια των πλάνων, την ικανότητά του στην αφήγηση, τη μεγάλη αναγνωρισιμότητα στο διεθνές φεστιβαλικό στερέωμα θα συνεχίσει. Ωστόσο, ψύχραιμες θεωρήσεις του έργου του θα πρέπει να αντικαταστήσουν είτε τον υπέρμετρο εκθειασμό είτε την άκριτη απόρριψη με όρους κυρίαρχου αφηγηματικού κινηματογράφου. Παραθέτω παρακάτω το σύντομο κείμενο του Σωτήρη Δημητρίου για το έργο του Αγγελόπουλου. Το εύρος των γνώσεων του Δημητρίου καθώς και το συνολικό του έργο (βλ. το πρόσφατο βιβλίο του Ο κινηματογράφος σήμερα. Ανθρωπολογικές, πολιτικές και σημειωτικές διαστάσεις, εκδ. Σαββάλας, Αθήνα 2011) συνηγορεί σε μια ουσιαστική και ψύχραιμη προσέγγιστη του έργου του μεγάλου έλληνα δημιουργού. Σίγουρα χρειάζονται νέες σοβαρές προσεγγίσεις στο έργο του Αγγελόπουλου.

Θόδωρος Αγγελόπουλος: Στράφηκε στις «μεγάλες αφηγήσεις» τον καιρό που αυτές κλονίζονταν | του Σωτήρη Δημητρίου, ανθρωπολόγου – κριτικού κινηματογράφου
Ημερομηνία δημοσίευσης: 29/01/2012  ΑΥΓΗ

ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ*

Μαζί με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο χάνεται στην «ομίχλη» της και μια ολόκληρη ιστορική εποχή, την οποία απεικόνισε με ιδιαίτερη οπτική στις ταινίες του. Σκηνοθέτης με ισχυρή προσωπικότητα ήταν από τους ελάχιστους της γενιάς του ΝΕΚ, του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου, δηλαδή, από τους κινηματογραφιστές της μεταπολίτευσης, που τόλμησαν, μέσα στο βαρύ κλίμα της μετεμφυλιακής Ελλάδας, να μιλήσουν στο συμβολικό επίπεδο για την πρόσφατη τραυματική ιστορία της χώρας μας. Στην κατεύθυνση αυτή αφοσίωσε με εμμονή όλη την καλλιτεχνική ζωή του, μέχρι που τον πρόλαβε ο θάνατος. Με σπουδές στη Γαλλία και με επιρροή από τον πρωτεργάτη του εθνογραφικού κινηματογράφου, τον J. Rouch, ο Αγγελόπουλος ξεκίνησε με την «Αναπαράσταση» (1970). Η ταινία αυτή, μαζί με την «Ευδοκία» του Δαμιανού, που προβλήθηκε τον επόμενο χρόνο, έδειχναν να αλλάζουν ριζικά την πορεία του ελληνικού κινηματογράφου. Αλλά οι πολιτικές συνθήκες δεν ευνόησαν μια τέτοια αλλαγή. Στην περίοδο αυτή όμως, κατά την οποία οι περισσότεροι κινηματογραφιστές του ΝΕΚ μετέφραζαν την απουσία πολιτικής πράξης σε ψυχολογικό αδιέξοδο και την κοινωνική αλλοτρίωση σε ερωτικό ανεκπλήρωτο, ο Αγγελόπουλος στράφηκε στις «μεγάλες αφηγήσεις» τον καιρό που αυτές κλονίζονταν. Το ενδιαφέρον του για την πρόσφατη τραυματική ιστορία μας και τα χαμένα οράματα δεν πήγαζε από την πλευρά των άμεσων μαρτύρων της -άμεσος μάρτυρας ήταν ο πατέρας του- αλλά από την πλευρά των έμμεσων μαρτύρων, των απογόνων, που υφίστανται την απώλεια των οραμάτων σαν κατάσταση, σαν δεδομένο. Στη στάση του αυτή συνέβαλε η ήττα του Μάη του ’68, που κρατούσε ζωντανό τον απόηχό του. Το αποτέλεσμα ήταν να βλέπει τον κόσμο σαν κλειστό ορίζοντα, σαν τοπίο στην ομίχλη, αποηρωικοποιημένο.

Η παραπάνω οπτική του κόσμου συμφωνούσε εικαστικά με την οπτική της νουβέλ βαγκ που κυριαρχούσε στη Γαλλία, όταν σπούδαζε εκεί. Η ταινία που τον παρώθησε να στραφεί στον κινηματογράφο, όπως ομολογούσε, ήταν η «Με κομμένη την ανάσα» του J.-L. Godard, η οποία καταγράφεται ως αφετηρία της νουβέλ βαγκ. Η αποηρωικοποίηση, η απομυθοποίηση και η αποδραματοποίηση, καθώς επίσης και η κατάργηση του μηνύματος, αποτελούσαν τους βασικούς όρους της αισθητικής της. Μέσα από αυτές καλλιεργούσε την παθητικοποίηση στο συμβολικό επίπεδο, όπως η κοινωνία της κατανάλωσης την καλλιεργούσε στο κοινωνικό. Εξάλλου, η νουβέλ βαγκ επηρέασε ολόκληρο τον ΝΕΚ. Ο Αγγελόπουλος όμως είχε και βαθύτερους δεσμούς με την αισθητική της, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη δραματικότητα-αφήγηση και τον χρόνο.

Η οπτική του κόσμου σαν κλειστού ορίζοντα καταργεί το νόημα της πράξης. Γιατί η ανθρώπινη πράξη είναι δημιουργία του νέου και έξοδος στο μέλλον, στην υπέρβαση, κάτι που δεν το επιτρέπει ο κλειστός ορίζοντας. Ο Αγγελόπουλος έχει επίγνωση αυτού του πράγματος, όταν σε μια συνέντευξή του παρατηρεί ότι η αφομοίωση του μέλλοντος από το παρόν -εννοείται μέσω της πράξης- προσδίδει στο παρόν ποίηση, απειδή ακριβώς η ποίηση είναι υπέρβαση. Εντούτοις, εκείνο που εκφράζει στις ταινίες του είναι η ματαίωση της εξόδου στο μέλλον, το μετέωρο βήμα που αδυνατεί να υλοποιηθεί. Αυτό συνεπάγεται και την κατάργηση της «μεγάλης αφήγησης». Την κατατέμνει σε αυτόνομες σεκάνς μεγάλης διάρκειας που έχουν αισθητική πληρότητα αλλά χωρίς οργανική σύνδεση δράσης. Τα πρόσωπα παραμένουν αμετάβλητα, χωρίς να υφίστανται δραματουργική μεταμόρφωση. Οι δράσεις και οι συμπεριφορές μετατρέπονται σε στάσεις, οπότε η δραματουργία απορροφάται από τα εικαστικά σχήματα. Χρησιμοποιεί συστηματικά το βάθος πεδίου και σε συνδυασμό με τα πλάνα-σεκάνς, οπότε, σύμφωνα με τη μεταφυσική του A. Bazin, επιβάλλεται με το φιλμικό θέμα η κυριαρχία ενός αδιατάρακτου κόσμου.

Το πιο σημαντικό στον κινηματογράφο του Αγγελόπουλου είναι το ζήτημα του χρόνου. Ο κατακερματισμός της αφήγησης και η αποδραματοποίηση υποθεμελιώνουν την παραγωγή του χρόνου, δεδομένου ότι ο χρόνος καταγράφεται μέσα από την ανθρώπινη πράξη. Υπάρχει, συνεπώς, και σ’ αυτό το σημείο εναρμόνιση με τη νουβέλ βαγκ. Αλλά και μια διαφορά. Γιατί η νουβέλ βαγκ στρέφεται στην αχρονία με το να αναιρεί τον ιστορικό χρόνο και να προβάλλει τον βιωματικό χρόνο, κατά τον οποίο η συνείδηση δεν παίρνει ενεργό στάση. Αντίθετα, ο Αγγελόπουλος ενδιαφέρεται για την ιστορία, έστω και αν την θέτει σε εκκρεμότητα. Ανασύρει τις συλλογικές μνήμες, ενώ ταυτόχρονα, τις μετουσιώνει σε εικονικές φόρμες, παίζοντας μαζί τους το παιχνίδι της παρουσίας της απουσίας. Το αίσθημα της απουσίας εντείνεται και σκηνογραφικά από τα θραύσματα, τα ερείπια τους έρημους δρόμους και την πλημμυρισμένη πόλη. Δίνεται ακόμα από τη θλίψη του γκρίζου και της βροχής -κάνει τα γυρίσματα στην γκρίζα βόρεια Ελλάδα και όχι στην ηλιόλουστη του Νότου. Με άλλα λόγια, μετατρέπει τη δράση σε εικόνα και τον χρόνο σε χώρο. Μεταμορφώνει τα ιστορικά γεγονότα σε τοπία και μεταφράζει τις κοινωνικές αντιπαραθέσεις σε σχηματισμούς και σε διατάξεις στο χώρο. Η προσπάθειά του Αγγελόπουλου να αποδώσει την τραυματική ιστορία μας και την απροσδιοριστία του μέλλοντος παραβιάζοντας την ιδιαιτερότητα του κινηματογράφου, να μπορεί να μετατρέπει τον χώρο σε χρόνο με το γεωγραφικό μοντάζ και με την ίδια τη φιλμική ροή, ήταν μια πρόκληση που την τόλμησε. Ο ίδιος πίστευε ακράδαντα σ’ αυτό που έκανε, και πλήρωσε το τίμημά του με το αίσθημα του αδικαίωτου που τον κατέτρεχε συνεχώς.

* Ο Σ. Δημητρίου είναι ανθρωπολόγος – κριτικός κινηματογράφου

Ο ελληνικός εμφύλιος στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας

Αφιέρωμα για τον ελληνικό εμφύλιο στο σινεμά διοργανώνει η Ταινιοθήκη της Ελλάδος από τις 9 έως τις 15 Φεβρουαρίου. Το αφιέρωμα περιλαμβάνει ταινίες μυθοπλασίας, ντοκιμαντέρ και κινηματογραφικά τεκμήρια της εποχής.

Την Πέμπτη 9 Φεβρουαρίου θα πραγματοποιηθεί τιμητική προβολή των «Κυνηγών» του Θεόδωρου Αγγελόπουλου. Νωρίτερα, στις 19:30 θα διεξαχθεί συζήτηση με θέμα «Ο ελληνικός εμφύλιος στην οθόνη: η μυθοπλασία».
Στην συζήτηση θα συμμετέχουν οι σκηνοθέτες Παντελής Βούλγαρης, Τάσος Ψαρράς και Κώστας Βρεττάκος, η κριτικός κινηματογράφου Μαρία Κατσουνάκη, η Μαρία Κομνηνού, αναπληρώτρια καθηγήτρια/ Γεν. Γραμ. Δ.Σ. της Ταινιοθήκης της Ελλάδος και η καθηγήτρια Πέπη Ρηγοπούλου. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο καθηγητής και αντιπρόεδρος των ΑΣΚΙ, Ηλίας Νικολακόπουλος.

Μια δεύτερη στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Ο ελληνικός εμφύλιος στην οθόνη: το ντοκιμαντέρ» θα γίνει την Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου στις 19:30 με την συμμετοχή των σκηνοθετών Φώτου Λαμπρινού, Ροβήρου Μανθούλη, Μάνου Ζαχαρία, Θανάση Σκρούμπελου και Ηλία Γιαννακάκη, του διευθυντή του αρχείου της ΕΡΤ, Βασίλη Αλεξόπουλο, και του ιστορικού, Μέλους Δ.Σ. των ΑΣΚΙ, Τάσο Σακελλαρόπουλο. Τη συζήτηση θα συντονίσει η ιστορικός και μέλος του Δ.Σ. των ΑΣΚΙ, Ιωάννα Παπαθανασίου.
«Το εκτενές αυτό αφιέρωμα που πραγματοποιείται για πρώτη φορά στη χώρα μας, επιχειρεί να καλύψει ένα κενό» αναφέρει η Ταινιοθήκη.Φιλοδοξεί σε μια ολοκληρωμένη και καθόλα αντιπροσωπευτική παρουσίαση των κινηματογραφικών εγγραφών που σήμερα διαθέτουμε για τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο. Έχοντας ως αφετηρία τις αρχικές καταγραφές, που προώθησε την εποχή της σύγκρουσης, με τη μορφή επικαίρων και μικρών ενημερωτικών ταινιών, η προπαγάνδα των δύο αντίπαλων στρατοπέδων, το αφιέρωμα εκτείνεται στην επισκόπηση της ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής επί έξι και πλέον δεκαετίες. Αποσκοπεί έτσι σε μια νέα ανάγνωση των τρόπων με τους οποίους ο ελληνικός κινηματογράφος ενσωμάτωσε και διαπραγματεύτηκε την εμφύλια σύγκρουση, χρησιμοποιώντας άλλοτε τη μυθοπλασία και άλλοτε, όπως τα τελευταία κυρίως χρόνια, το δημιουργικό ντοκιμαντέρ».
Στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθούν άγνωστα κινηματογραφικά τεκμήρια της περιόδου του εμφυλίου πολέμου. Στα κινηματογραφικά επίκαιρα που παραχωρήθηκαν από τη Διεύθυνση του Μουσείου-Αρχείου της ΕΡΤ, προστίθενται άγνωστα και σημαντικά αρχεία από τις συλλογές της Ταινιοθήκης της Ελλάδος.

Ανάμεσα στις ταινίες που θα προβληθούν είναι οι: Θίασος, Κυνηγοί, Μεγαλέξανδρος, Το λιβάδι που δακρύζει του Θόδωρου Αγγελόπουλου, Χάππυ Νταίη, Πέτρινα χρόνια, Ψυχή βαθιά του Παντελή Βούλγαρη, Τα παιδιά της Χελιδώνας του Κώστα Βρεττάκου, Χρόνια της θύελλας του Νίκου Τζήμα, η Κάθοδος των Εννέα του Χρήστου Σιοπαχά και η Βασιλική του Βαγγέλη Σερντάρη.
Επίσης, έχει προγραμματιστεί να προβληθούν τα ντοκιμαντέρ Καπετάν Κεμάλ, ο σύντροφος, Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος, Νέος Παρθενώνας, Μακρόνησσος και Η ζωή στους βράχους βρίσκονται επίσης στον προγραμματισμό της Ταινιοθήκης.

Δελτίο Τύπου

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟ ΠΟΛΩΝΙΚΟ ANIMATION

Ταινιοθήκη της Ελλάδος

13-19 Οκτωβρίου 2011

Φωτογραφικό Υλικό (σε υψηλή ανάλυση) θα βρείτε στον server μας, στον φάκελο Guest. Για πρόσβαση του φακέλου guest, κάντε κλικ στην παρακάτω διεύθυνση ή πληκτρολογήστε την στον Internet Explorer ή στον Safari, ή στον web browser που χρησιμοποιείτε:

http://www.animationcenter.gr/guest/

Συμπληρώστε τα παρακάτω στοιχεία σύνδεσης που θα σας ζητηθούν.

User: guest@animationcenter.gr

Password: guest-anim-1024

Και κατεβάστε (download) το συμπιεσμένο αρχείο Polish stills που θα βρείτε στον φάκελο guest.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Κινούμενων Σχεδίων υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Πολωνικής Δημοκρατίας στην Αθήνα και με αφορμή την Πολωνική Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2^ο εξάμηνο του 2011, οργανώνουν με τη συνεργασία του Polish Film Institute και της Ταινιοθήκης της Βαρσοβίας (Filmoteka Narodowa), ένα εβδομαδιαίο πλούσιο αφιέρωμα στην τέχνη των κινούμενων σχεδίων από τη χώρα αυτή.

Πρόκειται για ένα πανόραμα 43 ταινιών animation από το 1959 έως και το 2011, το οποίο περιλαμβάνει κορυφαίες δημιουργίες Πολωνών καλλιτεχνών με παγκόσμια απήχηση.

Την επιμέλεια του αφιερώματος έχει ο Krzysztof Stanislawski, κριτικός κινηματογράφου και επιμελητής.

Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ξεκινά στην Πολωνία η συστηματική παραγωγή ταινιών animation, η οποία στα τέλη της δεκαετίας του ’50 χαρακτηρίζεται από μια «αναγέννηση». Η δημιουργική εκζήτηση των Jan Lenica και Walerian Borowszyk έθεσαν τα θεμέλια για τη δημιουργία μιας ανανεωμένης «εθνικής» σχολής animation στην Πολωνία. Σύντομα, δημιουργοί με ποικίλες τεχνικές και θεματολογία, όπως ο Witold Giersz, ο Mirosław Kijowicz κι ο Kazimierz Urbański, αναδείχτηκαν, καθιστώντας την πολωνική σχολή του animation ως μία από τις πιο σημαντικές στην ιστορία του είδους. Τις επόμενες δεκαετίες, δημιουργοί όπως ο Stefan Schabenbeck, ο Ryszard Czekała ή ο Piotr Dumała, συνδύασαν την παράδοση των πρώτων πειραματισμών με τις νέες τάσεις της εποχής τους, εδραιώνοντας οριστικά το πολωνικό animation ως ένα από τα πλέον πολύπλευρα κι επιδραστικά φαινόμενα στη μεταπολεμική ιστορία του ευρωπαϊκού αλλά και του παγκόσμιου animation.

Στο Αφιέρωμα θα γίνει η επίσημη προβολή της ταινίας μικρού μήκους του Tomek Baginski “Animated History of poland” (2011). Πρόκειται για ένα εκπαιδευτικό animation, το οποίο περιγράφει μέσα σε λιγότερο από δέκα λεπτά την ιστορία χιλίων χρόνων της Πολωνίας.

Ώρες προβολών: 18:00, 20:00, 22:00

Γενική είσοδος για κάθε προβολή: 5 ευρώ

Οι Ταινίες:

Παραγωγή: Studio Miniatur Filmowych (Film Miniatures Studio), Warsaw:

1. Nowy Janko Muzykant (New Johnny The Musician), 1960, Jan Lenica, 10’
2. Mały western (A Little Western), 1960, Witold Giersz, 6’
3. Czerwone i czarne (Red and Black), 1963, Witold Giersz, 6’
4. Klatki (Cages), 1966, Mirosław Kijowicz, 7’ 5’’
5. Koń (The Horse), 1967, Witold Giersz, 6’ 5’’
6. Jak działa jamniczek (How the Sausage Dog Work), 1971, Julian Józef Antonisz, 8’
7. Fobia (Phobia), 1967, Julian Józef Antonisz, 11’ 02’’
8. Koncert (Concert), 1987, Marek Serafiński, 12’
9. Warzywniak. 360° (Vegetable Shop. 360°), 2007, Andrzej Barański, 25’
10. Oaza (Oasis), 2009, Andrzej Barański, 24’
11. Materia (Matter), 1963, Kazimierz Urbański, 10’ 11’’
12. Czar kółek (Magic Wheels), 1966, Kazimierz Urbański, 6’
13. Magnolia, 1972, Mirosław Kijowicz, 3’ 07’’
14. Love Gamestation, 2001, Paweł Borowski, 11’ 05’’
15. Franz Kafka, 1991, Piotr Dumała, 17’ 58’’
16. Uwaga! Złe psy (Note! Bad dogs), 2001, Maciej Majewski, 6’ 15’’
17. Oczekiwanie (Expectation), 1962, Witold Giersz, 9’ 51’’
18. Ptak (The Bird), 1968, Ryszard Czekała, 9’ 36’’
19. Wiklinowy kosz (Wicker basket), 1967, Mirosław Kijowicz, 8’ 41’’
20. Kołysanka (Lullaby), 2010, Rafał Łobodziński, 9’ 13’’
21. Titanic World, 2009, Hanna Margolis, 9’
22. Lucky Day Forever, 2011, Alek Wasilewski, ?

Από την Ταινιοθήκη της Βαρσοβίας (Filmoteka Narodowa, Warszawa)

1. Plazmuz, 1973, Zbigniew Rybczyński, 10’ 18’’, prod. Se-ma-for
2. Media, Zbigniew Rybczyński, prod. Se-ma-for
3. Tango, 1980, Zbigniew Rybczyński, prod. Se-ma-for
4. Fotel (Chair), 1963, Daniel Szczechura, 5’ 37’’, prod. Se-ma-for
5. Schody (Starways), 1968, Stefan Schabenbeck, 7’, prod. Se-ma-for
6. Ściany (Walls), 1987, Piotr Dumała, 8’, prod. Se-ma-for
7. Wolność nogi (Leg’s Freedom), 1988, Piotr Dumała, 10’, prod. Se-ma-for
8. Latające włosy (Flying Hair), 1984, Piotr Dumała, 8’, prod. Se-ma-for
9. Film o sztuce (biurowej) (Film about (Office) Art), 1975, Julian Józef Antonisz, 11’, prod. SFA Kraków
10. Polska kronika non-camerowa, Nr 1 (Polish Non-camera Chronicle. No 1), 1981, Julian Józef Antonisz, 10’, prod. SFA Kraków
11. Ostry film zaangażowany (Sharp Film Involved), 1979, Julian Józef Antonisz, 8′, prod. SFA Kraków
12. Wykres (Graph), 1966, Daniel Szczechura, 3’, prod. Se-ma-for
13. Czarny kapturek (Black Cap), 1983, Piotr Dumała, 5’, prod. Se-ma-for
14. Miasto ruin (The Town of Ruins), 2009, Damian Nenow, prod. Platige Image, 3D
15. Animowana historia Polski (Animated History of Poland), 2010, Tomek Bagiński, 8’, prod. Platige Image

Παραγωγή: Platige Image, Warsaw:

1. Paths of Hate, 2010, Damian Nenow, 10’
2. Wielka ucieczka (The Great Escape), 2006, Damian Nenow, 6’23’’
3. Katedra (The Cathedral), 2002, Tomek Bagiński, 7’
4. Sztuka spadania (Fallen Art), 2004, Tomek Bagiński, 5’40’’, 3D
5. Kinematograf (The Kinematofraph), 2009, Tomek Bagiński, 12’
6. Arka (Ark), 2007, dir. Grzegorz Jonkajtys, 8’

—————————–

Εργαστήριο Animation για ΑΡΧΑΡΙΟΥΣ

στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (Ιεράς Οδού 48, Μετρό Στάση Κεραμεικός)

Σάββατο 15 και Κυριακή 16 Οκτωβρίου 2011

Ώρες: 14:00 – 22:00

Αριθμός θέσεων: 10

Κόστος συμμετοχής: 190 ευρώ

Το Αnimation για Αρχάριους είναι ένα εισαγωγικό, εντατικό διήμερο εργαστήριο 16 ωρών, απευθυνόμενο ειδικά σε αρχάριους. 
Στο εργαστήριο θα γίνει μία απευθείας προσέγγιση στο stop motion animation. 
Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να διερευνήσουν τη διαδικασία του animation ολοκληρώνοντας σειρά σύντομων ασκήσεων με τη χρήση πλαστελίνης και κάμερας. 
Δίνεται έμφαση σε ολόκληρη τη διαδικασία της παραγωγής από τη σύλληψη της ιδέας και την οργάνωση του εξοπλισμού έως το σχεδιασμό και τη δημιουργία απλών μοντελών απο πλαστελίνη. 
Το εργαστήριο περιλαμβάνει:

- Εισαγωγή στις βασικές αρχές του σχεδιασμού animation και της αφήγησης

- Έμφαση σε πρακτικές ασκήσεις

- Ανάπτυξη μικρού μήκους κινούμενων επεισοδίων χρησιμοποιώντας ποικιλία υλικών και λογισμικού

- Σχεδιασμό και δημιουργία μοντέλων από πλαστελίνη.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Την αφρόκρεμα των πολωνικών κινούμενων σχεδίων θα έχουν την ευκαιρία οι Αθηναίοι κινηματογραφόφιλοι να απολαύσουν στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (Ιεράς Οδού 48), από 13 έως 19 Οκτωβρίου 2011, στο εβδομαδιαίο αφιέρωμα που οργανώνει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Κινούμενων Σχεδίων, υπό την αιγίδα της Πολωνικής Πρεσβείας στην Αθήνα.
Από τον Zbigniew Rybczyński, βραβευμένο με Όσκαρ για τη μικρού μήκους ταινία animation, “Tango”, μέχρι τον νεαρό Damian Nenow και την αριστουργηματική ταινία του “Paths of Hate”, που σαρώνει τα διεθνή βραβεία, οι Πολωνοί animators συνεχίζουν μια μακρά καλλιτεχνική παράδοση, που συνδυάζει τις εικαστικές τέχνες με τη μουσική και τις φιλοσοφικές αναζητήσεις με το χιούμορ.
Έχοντας, οι περισσότεροι, σπουδάσει στη φημισμένη Σχολή Κινηματογράφου του Λοτζ, και μέσα από τα διάφορα στούντιο παραγωγής, κατάφεραν να δημιουργήσουν ολόκληρο αισθητικό ρεύμα στον χώρο των κινούμενων σχεδίων, σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ο επιμελητής Krzysztof Stanislawski επέλεξε σαράντα τέσσερις ταινίες μικρού μήκους από τη δεκαετία του 1960 μέχρι και το 2011, συγκροτώντας έτσι ένα αντιπροσωπευτικό πανόραμα του Πολωνικού Animation.

Ώρες Προβολών: 18:00 & 20:00 & 22:00

24^ο Φεστιβάλ Κινηματογράφος και Πραγματικότητα (χωρίς τον αγαπημένο μας Ανδρέα Παγουλάτο)

Journals

Visual Anthropology
Vol. 23, n. 5

Macrfarlane, Alan
Early ethnogrpahic Film in britain: A Reflection on the Work of Christoph von Furer-Haimendorf

Zeitlyn, David
Representation/Self-representation: A Tale of Two Portraits; or, Portraits and Social Science Representations

Barnabas, Shanade
Picking at the Paint: Viewing Contemporary Bushnman Art as Art

	ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ CHRIS PETIT

Chris Petit,
Ο Chris Petit είναι σκηνοθέτης και συγγραφέας. Στα μέσα της δεκαετίας του ’70 και όσο εργαζόταν ως κινηματογραφικός συντάκτης του περιοδικού «Time Out», ο Petit κέρδισε το ενδιαφέρον του Βέντερς, ο οποίος τον βοήθησε στην παραγωγή της πρώτης του ταινίας, «Radio On» το 1979. Με την ταινία αυτή ο Petit κάνει ένα αριστουργηματικό ντεμπούτο με ένα υψηλού επιπέδου Ευρωπαικό road movie (ταινία δρόμου), με φόντο το αστικό και αγροτικό βρετανικό τοπίο, όπως δεν έχει αποτυπωθεί ποτέ ξανά.

Μετά από την ταινία αυτή, ο Petit κάνει άλλες τρείς εντυπωσιακές ταινίες – μια «μαύρη» στυλιζαρισμένη προσαρμογή του ομότιτλου βιβλίου του P.D. James «An Unsuitable Job for a Woman» (1982), και τα δύο «φασμπιντερικά» αστυνομικά θρίλερ που γύρισε στη Γερμανία, «Flight to Berlin» (1983) και «Chinese Boxes» (1984) – πριν συνεργαστεί με το συγγραφέα Iain Sinclair στη δημιουργία μιας σειράς ντοκυμαντέρ για ιστορικές προσωπικότητες. Οι παραπάνω δύο τελευταίες ταινίες απεικονίζουν τη συνεχώς αυξανόμενη επιθυμία του Petit για πειραματισμό με αφηγηματικές φόρμες, και σηματοδοτούν τη ρήξη του με τον mainstream κινηματογράφο. Πιο πρόσφατες ταινίες του περιλαμβάνουν το «Asylum» (μαζί με τον Iain Sinclair) (2000), το «The Carfax Agreement: The Annotated Dracula», το «London Orbital» (μαζί με τον Iain Sinclair) (2002), το «Unrequited Love» (2006) και το «Content» (2010).

Οι ταινίες που θα προβληθούν στο αφιέρωμά της Ταινιοθήκης της Ελλάδας είναι:

			Radio On (1979) Το «Radio On» είναι μια ασπρόμαυρη Βρετανική ταινία δρόμου, που αναδείχθηκε ως cult από την εποχή που πρωτοπροβλήθηκε. Σε συμπαραγωγή με το Βιμ Βέντερς, όπου ο Στινγκ πραγματοποιεί την πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση, η ταινία είναι λιτή στην αφήγησή της και αναδεικνύει την απογοήτευση που ελλόχευε στα νεανικά κινήματα της εποχής. (Η μουσική της ταινίας περιλαμβάνει δημιουργούς όπως οι:  David Bowie, Kraftwerk, Lene Lovich, Ian Dury, Robert Fripp, Wreckless Eric και Devo).
			An Unsuitable Job for a Woman (1982) Μια αστυνομική ταινία βασισμένη στο βιλίο του P.D. James, η οποία συμμετείχε στο 32ο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Βερολίνου.
			Flight to Berlin (1983) Ένα λιτό και προκλητικό αστυνομικό θρίλερ.
			Content (2010) Η ταινία αυτή χαρακτηρίστηκε από τον ίδιο τον Petit ως «μια ατμοσφαιρική ταινία δρόμου του 21ου αιώνα», ένα στοχαστικό δοκίμιο, εμπνευσμένο από μια κατάσταση σχεδόν ύπνωσης που μπορεί να δημιουργήσει η οδήγηση. Σε αφήγηση του Hanns Zischler, η ταινία μιλά για αναμνήσεις άλλων ταξιδιών από το Τέξας ως την Πολωνία, τις επιτπώσεις της νέας τεχνολογίας και την ανέγερση τεράστιων απρόσωπων εργοστασιακών εγκαταστάσεων που τώρα συνδέουν οδικά όλο τον κόσμο.

		Πότε: 4–6 Φεβρουαρίου 2011
		Πού: Ταινοθήκη της Ελλάδος, Ιερά Οδός 48 & 134-36 Μεγάλου Αλεξάνδρου, 104 35 Αθήνα